Die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) het een sakeman met ‘n belastingrekening van R30 miljoen vasgetrek en sy groot leningsrekeningsaldo’s as onverklaarde inkomste behandel.
Dit volg op ‘n hofuitspraak tussen die man en SAID, wat handel oor die vraag of die belastingbetaler ‘n groot bedrag wat as ‘n leningsrekening aan hom verskuldig is in een van sy volle besit maatskappye bevredigend verduidelik het.
Volgens belastingkundiges by Tax Consulting SA was die dispuut feitelik van aard, met betrekking tot die bron van die fondse vir die 2014 tot 2017 belastingjare.
“Die saak het ‘n verstommende belastingblootstelling aan die lig gebring,” het die groep gesê.
Die betrokke belastingbetaler is ‘n suksesvolle sakeman wat verskeie maatskappye besit. Die struktuur van hierdie maatskappye is altyd dieselfde en hy is die enigste aandeelhouer en direkteur.
Volgens hofstukke het die belastingbetaler inkomste uit sy maatskappye verdien in die vorm van salarisse, dividendinkomste en rente op aandeelhouerleningsrekeninge.
Die manier waarop hy die rekeninge van sy maatskappye bedryf het, het aanleiding gegee tot die saak. Spesifiek gevalle waar hy die leningsrekeninge gebruik het om ander maatskappye in sy groep te finansier.
Die hof het bevind dat wanneer die belastingbetaler dit gedoen het, hy rente-inkomste sou verdien uit die maatskappy waaraan hy geld geleen het, wat dan gekrediteer sou word na ‘n leningsrekening wat hy in die maatskappy gehad het.
“Wat bygedra het tot die kompleksiteit, was dat hy ook, in sy persoonlike hoedanigheid, by sommige van sy maatskappye geleen het om ‘n ander te finansier, waarna hy rente aan sy leningsmaatskappy betaal het,” het Tax Consulting opgemerk.
“Oor die algemeen het hy ‘n laer rentekoers betaal toe hy geleen het in vergelyking met die hoër rentekoers wat hy ontvang het toe hy geleen het.”
Die SAID het gesê die belastingbetaler het teenstrydige verduidelikings gegee vir die oorsaak van die onverklaarbare toenames in die saldo’s van die leningsrekeninge.
Die bedrae is ook nie ondersteun deur die inkomste wat in sy opgawes verklaar is nie.
Uiteindelik het dit daartoe gelei dat die howe bevind het dat dit onverklaarde inkomste was, wat die SAID op R37 miljoen gehef het.
Daarbenewens het die belastinggaarder nog R20 miljoen in onverklaarde rente-inkomste gekoppel aan aandeelhouerleningsrekeninge gehef. Dit het gelei tot ‘n totale gehefte bedrag van R57 miljoen.
Benewens die belastingverpligting, het die hof beslis dat die belastingbetaler ook opgehoopte rente, ‘n onderskatte boete en regskoste, insluitend die koste van twee advokate en ‘n deskundige getuie, moes betaal.
Nadat hulle in die SAID se guns bevind het, het Tax Consulting gesê dat die uitspraak nou ook as ‘n belangrike waarskuwing vir direkteure en aandeelhouers dien.
Die groep het gesê dat hierdie individue hierdie tipe rekeninge behoorlik moet bestuur, akkurate rekords moet byhou en voorbereid moet wees om die oorsprong van fondse te verduidelik wanneer die SAID aanklop.
Die uitspraak het ook herbevestig dat die bewyslas vierkantig by die belastingbetaler lê, soos uiteengesit in artikel 102(1) van die Belastingadministrasiewet, en het getoon dat belastingbetalers nie bloot ‘n probleem kan ignoreer wanneer dit ontstaan nie.
“In hierdie geval het die belastingbetaler nie net versuim om die bewyslas na te kom nie, maar sy versuim om te getuig dui ook daarop dat as hy dit wel gedoen het, sy getuienis feite sou ontlok wat ongunstig vir sy saak is,” het Tax Consulting gesê.
“Daarom het die hof ook beslis dat die maak van ‘n nadelige afleiding geregverdig was.”
Tax Consulting het gesê die saak illustreer die SAID se gereedheid om beide onverklaarbare kapitaalverhogings en opgehoopte rente op aandeelhouerleningsrekeninge te assesseer.
“Onvoldoende rekords, veelvuldige rekeninge of onduidelike ouditroetes kan belastingblootstelling aansienlik verhoog. Sonder duidelike, gelyktydige dokumentasie kan die SAID invloei as belasbare inkomste behandel of rente toereken,” het hulle gesê.
“Om hierdie risiko’s te verminder, moet sake-eienaars, direkteure en aandeelhouers verseker dat hul leningsrekeninge konsekwent versoen word en wettige ekonomiese aktiwiteit weerspieël.”
Na die ter tafel gelê van die 2025-begroting hierdie week, het die SAID dit duidelik gemaak dat hulle geen klip onaangeroer sal laat nie, aangesien hulle poog om ‘n bykomende R20 miljard tot R50 miljard in belastinginvordering in te samel.
Bykomende befondsing van die Tesourie sal gebruik word om meer personeel en spesialiste aan te stel en te belê in die nodige tegnologiese vooruitgang om selfs die kleinste oortredings op te spoor, het kenners gewaarsku.
“Hierdie belastingbetaler se saak dien as ‘n waarskuwing vir almal. As hy die saak van die begin af ernstig opgeneem het, kon sy aanspreeklikheid met ten minste R7.5 miljoen verminder gewees het,” het Tax Consulting gesê.
Business Tech
