Roodt het gesê Suid-Afrika moet die werklikheid in die gesig staar dat baie van sy openbare universiteite swak bestuur word en onderpresteer.
Die bekende ekonoom Dawie Roodt sê dat die meeste openbare Suid-Afrikaanse universiteite gesluit moet word, en dat die regering meer fondse aan private instellings moet toewys.
Roodt, die hoofekonoom by Efficient Group, het aan RSG gesê dat Suid-Afrika een van die swakste primêre onderwysstelsels ter wêreld het.
Dit is nie as gevolg van ‘n gebrek aan geld nie. Die Suid-Afrikaanse regering ken ‘n beduidende gedeelte van sy begroting aan onderwys toe.
Volgens die tweede uitgawe van Suid-Afrika se 2025-begroting sal die land R509 miljard aan onderwys en kultuur bestee.
Dit sluit R332 miljard aan basiese onderwys, R55 miljard aan die Nasionale Studente Finansiële Hulpskema en R48 miljard aan universiteitsoordragte in.
Roodt het aangevoer dat Suid-Afrika heeltemal te veel universiteite het. “Almal wil ‘n universiteitsgraad hê terwyl daar ‘n groot tekort aan ander vaardigheidsvlakke is,” het hy gesê.
“Slegs ongeveer 10% van die bevolking moet universiteit bywoon, en dit is van kardinale belang dat hierdie instellings hoëgehalte-gegradueerdes oplewer.”
Suid-Afrika het negentien openbare universiteite en sewe universiteite van tegnologie, wat altesaam 26 staatsbeheerde instellings is.
Baie van hierdie instellings word swak bestuur, met gekwalifiseerde oudits of sulke deurmekaar finansies dat oudits nie gefinaliseer kon word nie.
Die land het ook 126 geregistreerde private tersiêre onderwysinstellings. Baie van hierdie instellings is private universiteite. “Die private universiteite verbeter heeltyd,” het hy gesê.
Roodt het beklemtoon dat private universiteite uitdagings in die gesig staar, insluitend hoë fooie en ‘n gebrek aan kampuslewe in vergelyking met tradisionele instellings.
Nog ‘n probleem is dat private universiteite nie beduidende bydraes tot navorsing lewer nie, wat ‘n belangrike aspek van die akademiese veld is.
Openbare universiteite staar egter ook uitdagings in die gesig. “Oor die jare het die gehalte van openbare universiteite aansienlik versleg,” het Roodt gesê.
“Suid-Afrika het steeds briljante universiteite, maar as ‘n geheel het die gehalte van staatsbeheerde universiteite agteruitgegaan.”
Die pad vorentoe, voer Roodt aan, is dat openbare universiteite meer selektief moet wees in die toelating van studente, en private universiteite moet meer ondersteuning ontvang.
Een voorstel wat Roodt ondersteun, is dat Suid-Afrikaners opvoedkundige bewysstukke moet kry wat hulle by ‘n instelling van hul keuse kan spandeer.
Dit sal die beste instellings ondersteun, aangesien die meeste mense hul bewysstukke sal gebruik om gehalte-universiteite by te woon eerder as swak instellings.
Dit sal ook die speelveld gelyk maak tussen staatsbeheerde en private universiteite, wat gesonde mededinging in die sektor sal bevorder.
Nog ‘n voorstel is dat die staat ook befondsing aan private universiteite vir navorsing moet verskaf, soortgelyk aan openbare universiteite.
“Die staat gee baie geld aan openbare universiteite wanneer hulle gepubliseerde navorsingsartikels lewer,” het Roodt gesê.
“Die regering moet dieselfde aansporings aan private universiteite bied om hulle aan te moedig om gehalte navorsing te lewer.”
Soos met ander sektore, soos gesondheidsorg, skole en sekuriteit, is die private sektor gereed om in te gryp en gehalte-tersiêre onderwys te verskaf.
Daar is reeds baie gehalte-private universiteite, insluitend Stadio, Akademia, en die Onafhanklike Instituut van Onderwys se Varsity College.
“Ons moet baie van ons openbare universiteite sluit en die geld aan privaat universiteite gee,” het Roodt gesê.
