Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) ly onder dalende gehore, dalende inkomste, toenemende verliese en ‘n steeds verswakkende balansstaat.
Die situasie het sulke kommerwekkende vlakke bereik dat dit nie in tegnologie kan belê nie, en sy geboue en ander infrastruktuur stort in duie.
Die SAUK se 2024-jaarverslag het aan die lig gebring dat hy ‘n verlies van R200 miljoen oor die afgelope boekjaar aangeteken het.
Hoewel dit ’n verbetering is bo die verlies van R800 miljoen van die jaar tevore, het dit nie sy desperate finansiële situasie gehelp nie.
Die SAUK werk al jare lank met verlies. Dit is deels te wyte aan ‘n aansienlike inkomstedaling die afgelope jare.
In die 2019-boekjaar het die staatsuitsaaier R6,5 miljard se inkomste gegenereer. Dit is hoofsaaklik verkry uit advertensie- en borgskapinkomste en TV-lisensiegelde.
Vyf jaar later het inkomste tot R5,1 miljard gedaal. Hierdie afname was die gevolg van ‘n aansienlike vermindering in kommersiële inkomste en TV-lisensiegelde.
TV-lisensie-ontduikingskoers het van 69% in 2019 tot ‘n alledaagse laagtepunt van 86% in 2024 toegeneem, wat wys dat Suid-Afrikaners weier om hierdie fooi te betaal.
Suid-Afrikaners het na stromingsdienste oorgeskakel en wil nie vir TV-lisensies betaal nie, aangesien hulle nie die SAUK se dienste gebruik nie.
Baie Suid-Afrikaners vermy ook pro-aktief die betaling van TV-lisensiegeld omdat hulle moeg is om korrupte en wanbestuurde staatsondernemings te finansier.
Om nie vir TV-lisensies te betaal nie, het so alledaags geword dat baie staatsdepartemente nie vir hierdie fooi betaal nie.
Die SAUK se finansies het sulke kritieke vlakke bereik dat die nuwe minister van kommunikasie, Solly Malatsi, kyk na ‘n nuwe finansieringsmodel vir die maatskappy.
Belanghebbendes kyk na ‘n inhoudsheffing van openbare belang om ‘n meer volhoubare model te skep. Hierdie heffing sal op verskeie toestelle gehef word, insluitend slimfone.
Die staatsuitsaaier wil ook hê ander maatskappye moet dié gelde invorder. Dit is nog ‘n omstrede strategie.
Die voortgesette verliese het sy tol geëis op die staatsuitsaaier, wat oor die afgelope boekjaar tegnies insolvent geraak het.
Dit het bates van R4,09 miljard en laste van R4,12 miljard gerapporteer, wat dit met negatiewe ekwiteit van R37 miljoen gelaat het. Negatiewe ekwiteit beteken die maatskappy is tegnies insolvent en kan nie al sy laste vereffen as al sy bates gelikwideer word nie.
Die SAUK het gesê dit “bly wesenlik onseker” of hy sy verpligtinge in die volgende twaalf maande sal kan nakom.
Dit sal die implementering van ernstige besparingsmaatreëls vereis, insluitend die opskorting van meer as 80% van die langtermynkapitaalplan en die beperking van inhoudsbelegging.
“Daar moet kennis geneem word dat feitlik geen befondsing tans beskikbaar is vir enige kapitaalinvestering in innovasie, infrastruktuur en tegnologie nie,” het die SAUK gesê.
Die staatsuitsaaier se swak finansiële toestand kan in talle berigte oor sy gebou en tegnologie gesien word. Verwaarlosing was oral in en om die SAUK-kampus in Auckland Park te sien, en Rapport het onlangs berig sy Radio Park-gebou is in ‘n swak toestand.
Dit het berig dat werkers in die SAUK se vervalle gebouekompleks in Auckland Park keelvol is ná jare van agteruitgang.
“Radio Park se twee dienshysers het glo laas in 2018 gewerk, en tans is slegs een van die gereelde hysbakke in werking. Die roltrappe is gebreek en afgesper,” het dit gesê.
Die werkers het ook gekla dat verouderde toiletgeriewe vuil is, en die trappe swak belig is.
Die agteruitgang kom al jare lank by die SAUK-kampus voor en het talle probleme ingesluit, insluitend ‘n brand in 2023.
In 2019 moes SAUK-werknemers in sy Radio Park-gebou ontruim word ná ‘n diesellek uit die kragopwekker-rugsteuntenk op die 15de vloer.
Daily Investor het die SAUK onlangs besoek, en dit was duidelik dat daar nie veel geld aan instandhouding bestee is nie, soos in die foto’s hieronder getoon.
BusinessTech
