Die huidige vierparty-KZN-regering, onder leiding van premier Thami Ntuli (IVP), het ‘n meerderheid van een setel in die 80-setel wetgewer. As enige van die vennote onttrek, sal die regering val.
Die ses maande oue Natalse regering van provinsiale eenheid – wat bestaan uit die IVP, ANC, DA, MK en die NFP, is in die moeilikheid aangesien die MK Party voortgaan met sy pogings om lede van opposisiepartye te probeer wen wat hom kan help om hierdie regering in duie te laat stort.
“Ons praat met verskeie partye met die oog daarop om ‘n regering in KZN te vorm,” het Shivambu, voorheen van die EFF, aan joernaliste gesê en bygevoeg dat hulle verwag dat die resultate van hierdie samesprekings binne die volgende paar dae of weke vrugte sal afwerp.
MK-party het die voormalige ANC premier Willies Mchunu sowat twee maande gelede as sy KZN-leier aangestel en hom opdrag gegee om die party, wat 45% van die provinsiale stemme gekry het, te kry om die provinsie te regeer.
Die huidige vierparty-KZN-regering, onder leiding van premier Thami Ntuli, het ‘n meerderheid van een setel in die 80-setel wetgewer. As enige van die vennote onttrek, sal die regering val.
Die mees onlangse strategie van die MK-party was om Mbali Shinga, die NFP se enigste KZN-wetgewerlid, wat ook die huidige KZN-LUR vir Maatskaplike Ontwikkeling is, te oortuig om haar pos in die KZN-kabinet te bedank en sodoende die MK-party in staat te stel om ‘n mosie van wantroue in Ntuli in te stel wat, indien suksesvol, die ontbinding van die KZN-regering sal afdwing, volgens afgetrede akademikus professor Musa Xulu.
Hulle hoop is dat Mchunu dan as Premier aangestel sal word en Shinga sal óf in haar huidige pos heraangestel word, óf na ‘n ander departement geskuif word.
Die ANC se nasionale werkkomitee het die taak gekry om oplossings in beide Natal en Gauteng te vind, waar die party ook ‘n groot aantal stemme afgeskud het, met sommige van die party se leiers wat blykbaar ‘n oproep ondersteun om die leierskap van die twee provinsies te ontbind sodat tussentydse strukture kan begin om die agteruitgang te stop.
Daar is algemeen verwag dat Fikile Mbalula, sekretaris-generaal van die ANC, die sneller op een of albei provinsies sou trek, maar die besluit is tot stilstand gebring, ten minste tot ná die party se verklaring van 8 Januarie 2025.
Hierdie saak het die ANC-kampe skerp verdeel, veral voor die verwagte opvolgstryd in die 2027 ANC-verkiesingskonferensie, waar Mbalula wyd verwag word om die ANC-adjunkpresident Paul Mashatile vir die party se presidentskap uit te daag.
Natal se provinsiale sekretaris van Cosatu Edwin Mkhize het gesê die arrogansie van die ANC provinsiale leierskap is verantwoordelik vir die stand van die party in die provinsie.
“Ons was die eerste een wat in Junie uitgekom het en gesê het dat ons, as alliansievennote, nie die erkenning en respek gegee word wat ons verdien nie. Selfs tydens die verkiesingsveldtog is nie Cosatu, die SAKP of Sanco in Natal aktiewe rolle gegee om vir die ANC te beywer nie. Ons het ook geen tasbare veldtog van die leierskap gesien nie.
“Die ANC bevind hom in ‘n groot dilemma. Aan die een kant veg dit ‘n verlore stryd op die grond en aan die ander kant is daar diegene wat sê die hele leierskap, insluitend Ramaphosa, moet ‘n val neem vir ‘n groot daling in die verkiesingssteun.
“Die KZN ANC-leierskap het gedink hulle kan Zuma en die MK-party in bedwang hou en dit blyk dat hulle nie geweet het wat die omvang van die skade is wat Zuma en die MK-party aan die ANC-ondersteuningsbasis aanrig nie. Teen die tyd dat hulle wakker word, was dit te laat.
“Die vraag is nou of jy daardie leierskap afdank en ‘n vernuwingsprojek begin en verdere verdeling waag of jy hou en laat sake verdere gly. Die volgende paar maande sal deurslaggewend wees om te weet watter rigting die ANC inslaan,” het Ndlovu, ‘n onafhanklike politieke ontleder, gesê.
